Bendir
Klasik Türk müziğinde önemli bir yeri olan bendir, daire veya def adıyla da bilinen vurmalı bir çalgıdır. Erbaneye kıyasla daha kalın kasnaklardan üretilen bendirler, iki farklı tını üretebilecek özel bir tasarıma sahiptir. Bendir enstrümanının arka kısmında yer alan ve enstrümanı boydan ikiye bölen kiriş, aynı anda çift tını elde edilmesini sağlar. Tasavvuf müziğinde sık kullanılan enstrümanlar arasında yer alan bendir, ahşap kasnağın bir yüzüne gerilmiş doğal veya sentetik deriden üretilir. Hafif yapısı sayesinde kullanımı oldukça kolay olan özel enstrüman hem davul hem tef enstrümanlarına yakındır. Minimum 35 cm çapa sahip söz konusu enstrümanlarda standart ölçü 52 cm’dir. Zilli, akortlu, modern, düğmeli, ayarlı, desenli gibi çeşitleri ile dikkat çeken bendir çalgıları, farklı eklentilere ve kullanım alışkanlıklarına yanıt verecek kadar çok seçeneğe sahiptir. Siz de en iyi bendir çeşitlerine vakit kaybetmeden ulaşmak ve avantajlı koşullarda sipariş oluşturmak için Akakçe’den yardım alabilirsiniz.
Bendir Özellikleri
Daire şeklindeki ahşap kasnağa gerilmiş deriden üretilen bendirler, Orta Doğu’nun yanı sıra Orta Asya ve Kuzey Afrika’da kullanılan özel bir çalgıdır. Davul benzeri vurmalı çalgılar arasında yer alan bendir, elle veya tokmakla çalınır. Elle çalarken düz vuruş ve rulo vuruş tercih edilir. Düz vuruşta avuç içi veya parmak uçları kullanılırken rulo vuruşta ise parmaklar sırayla ve hızlı şekilde enstrümana temas eder. Erbane ve benzer, çalgılara kıyasla çift sesli olmasıyla öne çıkan bendir, ahşap kasnak formundaki çerçevesi ile fark yaratır. Çünkü bendir aletinin çerçevesinde küçük düğmeler bulunur. Söz konusu düğmeler her vuruşta titreşerek rezonans üretir. Geleneksel ritimlerin yanı sıra modern tınılar elde etmek için ide ideal olan bendir çeşitleri, 35 ila 60 cm arasında değişen çaplarda üretilir. Farklı hayvanlardan elde edilmiş deri çeşitleri kullanılan aletler, kolay deforme olmayan enstrümanlar olarak bilinir. Kalınlıkları maksimum 8 cm olan söz konusu enstrümanlar, elle kolaylıkla kavranarak tutulur. Bu da enstrümanın çalınmasını kolaylaştıran önemli bir detaydır.
Hemen her yaştan kullanıcı tarafından düzenli pratik ile birkaç ayda öğrenilebilen bendir enstrümanını çalan kişiler bendirzen olarak adlandırılır. Başlangıç seviyesindeki kullanıcılar için 40 cm çapa sahip bendir modelleri uygunken profesyoneller ise standart ölçülere üretilenleri tercih eder. Genellikle sade tasarımlarla kullanıcıların beğenisine sunulan bendir çalgılarında deriden oluşan gergin yüzeylerinde desenlere yer verilmez. Onun yerine doğal deri görünümü tercih edilir. Ancak bendir aletinin kasnaklarında motifler, işlemeler ve farklı renklendirmelere rastlanır. Kullanım keyfini artıran bu detaylar aynı zamanda enstrümanın dekoratif görünüme dahi katkı sağlar. Dikkat çeken bendir özellikleri arasında modern müzikte de kullanılabilmesi yer alır. Ürettiği huzur verici ve otantik melodiler sayesinde meditasyon etkinliklerinde de tercih edilen bendir çeşitlerinde ses kalitesi ve tınısı kullanılan malzemelerden etkilenebilir. Örneğin, sentetik ve doğal deri kullanılan söz konusu enstrümanların sesinde az dahi olsa farklılık olması normaldir.
Bendir Çeşitleri
Ürettiği ses, ölçü ve malzeme açısından farklı bendir türleri vardır. Bunlardan en sık tercih edilen klasik bendir olarak da bilinen geleneksel enstrümanlardır. Klasik bendirler tamamen el yapımı olup küçük ve büyükbaş hayvan derisinden üretilir. Zil veya düğme içermeyen söz konusu çalgılar 1980 yılından bu yana Türk halk ve tasavvufi müziklerinde kullanılır. Diğer dikkat çeken çeşit ise zilli bendir modelleridir. Kasnağın kenarında veya iç kısmında konumlandırılan çok sayıda zile sahip olan özel çalgılarda çift ses vardır. Başka bir ifadeyle kullanıcı bendire her vurduğunda hem deri kısmından ses çıkar hem ziller titreşerek ek bir tını üretir. Ziller sayesinde oluşan ekstra tını enstrümanın daha dingin melodiler üretmesini sağlayacak niteliktedir. Tüm bunların yanı sıra modern tasarımlı bendir modelleri de vardır. Geleneksel tasarımın modernize edilmiş versiyonları olan özel çalgılar, ahşap yerine plastik kasnaktan üretilir. Ayrıca modern tasarımlarda doğal deri yerine sentetik deri kullanılır.
Yoğun ilgi gören diğer model ise düğmeli bendir olarak adlandırılanlardır. Zil yerine küçük hareketli düğmelere yer verilen çalgılar, tıpkı zilli olanlar gibi titreşim oluşturarak ekstra tını üretir. bendir sesini destekleyen bu ses, daha farklı müzik eserleri üretmeye yardımcı olacak niteliktedir. Zincirli bendir olarak adlandırılan modellerde ise enstrümanın iç kısmında bir ucu kasnağa sabitlenmiş diğer ucu ise serbest duran zincirler yer alır. Ortalama 10-15 cm uzunluğundaki zincirler, rezonans oluşturmaya yarar. Akortlu olarak müzikseverlerin beğenisine sunulan bendir modelleri de kullanıcıların öncelik tercihleri arasındadır. çalmaya hazır olan enstrümanlar, kullanıcılara zaman kazandırır. Cajon çeşitleri gibi genellikle ahşap kasnak kullanılan zincirli bendir modellerinin plastikten yapılanları da vardır. Sevilen enstrümanda ahşap yerine plastik kullanılması performansı çok fazla etkilememekle birlikte enstrümanın dayanıklılığını artırır. Görsel tasarım açısından da çeşitleri bulunan bendir çalgıları arasında en çok beyaz veya krem rengi deriye sahip olanlar ilgi görür. Başarılı enstrümanlarda kullanılan kasnaklar ise ağırlıklı olarak ahşap olup çeşitli renk, desen ve işlemelerle kullanıcıların beğenisine sunulur.
Bendir Kullanımı
Bazı vuruş teknikleri ile farklı melodiler üretilebilmesi sağlayan bendirler, düz ve rulo vuruşlar ile çalınır. Öte yandan tokmak kullanarak daha tok ve derin sesler elde edilmesini de mümkündür. Bendir kullananlar tarafından da belirtildiği üzere başarılı çalgılardan doğru sesler elde edebilmek için belli süre boyunca pratik yapıp vuruş tekniklerini öğrenmek gereklidir. Bendir çalgısı kullanımına ilişkin mutlak dikkat edilmesi gereken hususları ise şu şekilde sıralamak mümkündür:
- Ahşap kasnağa sahip olanlar ıslatılmamalı neme maruz kalmayacağı kuru ve serin ortamda muhafaza edilmelidir. Ayrıca tozdan ve güneş ışınlarından korunması için özel kılıflarda saklanasında fayda vardır.
- Kullanıcılar tarafından yazılan bendir yorumları ile de belirtildiği üzere sıcağa maruz kalan veya uzun süre kullanılanlarda deri kısım gevşeyebilir. Böyle durumlarda derinin yeniden gerilmesi oldukça önemlidir.
- Zincirli veya zilli modellerde söz konusu aksesuarlar çıkarılabilir. Dolayısıyla enstrümandaki zincir ve ziller çıkarılarak geleneksel hale getirilebilir.
- Tokmak ile çalınacağı zaman uygun ölçüye ve forma sahip tokmak kullanmak oldukça önemlidir. Ayrıca çok sert vuruşlar yapılması tavsiye edilmez.
Bendir Fiyatları
Geleneksel vurmalı çalgılar arasında yer alan bendirler, ulaşılabilir fiyat seçenekleri ile benzerlerinden ayrılır. Türü, ölçüsü, markası fark etmeksizin hemen herkes açısından uygun düzeyde seyreden bendir fiyatları, çeşitli faktörlere göre belirlenir. Bendir fiyatları etkileyen en önemli faktörler malzeme, ölçü, hitap ettiği kullanıcı profili, tür, akort edilmiş ya da edilmemiş olması, üretici marka, el yapımı olması, görsel tasarım olarak sıralanabilir. Dolayısıyla klasik ve zilli tasarımlarda fiyatlar aynı düzeyde değildir. Benzer şekilde, çapı 35 cm ve 52 cm olan iki bendir farklı fiyatlarla satışa sunulur. Sentetik ve doğal deri bendir fiyatları da aynı düzeyde değildir. Öte yandan tokmak ve koruma kılıfı ile teslim edilen set formundaki ürünlerde de farklı bir fiyatlandırma uygulanır. Kampanya dönemlerinde ise bongo modelleri gibi bendir çeşitleri de çok daha bütçe dostu koşullarda satılır. Siz de indirimlerden faydalanarak mümkün olan en ucuz bendir modellerinden birine sahip olmak istiyorsanız Akakçe ile birlikte fiyat araştırması yapabilirsiniz.