Zurna
Orta Asya kökenli nefesli çalgılar arasında yer alan zurna, genellikle ahşaptan üretilir. Bununla birlikte metal ve plastik malzemelerden yapılan zurnalar da bulmak mümkündür. Yüksek ses üretmesi ile bilinen zurna çeşitleri 7+1 deliklidir. Ön kısımda yer alan delikler hava döndüren delikleri olarak adlandırılırken arka kısımda bulunan delik ise soluk deliğidir. 8 delik zurna çalgısının gövde kısmında yer alırken çalgının alt kısmında ise 7 adet şeytan deliği vardır Kullanıcıların zurna ile belirli notaları çalabilmesi için delikleri belli sıralar ile kapatması gerekir. Hemen her yaştan kullanıcının düzenle çalışma ile çalmayı öğrenebileceği müzik aleti zurna, kısa, küçük, orta ve büyük boy olarak üretilir. Farklı boylardaki zurna çeşitlerinin ürettiği ses de birbirinden farklıdır. Zurna, genellikle çınar, ceviz, dur, erik, abanoz, granadil, sakız, gül, kayısı, pekanoz gibi ağaçlardan üretilir. Siz de kendiniz veya sevdikleriniz için zurna müzik aleti edinmek istiyorsanız Akakçe’den yardım alarak satış seçeneklerine ulaşabilirsiniz.
Zurna Özellikleri
Geleneksel halk çalgıları arasında yer alan zurnalar, davul başta olmak üzere çeşitli çalgılarla birlikte kullanılır. Ağırlıklı olarak ahşaptan üretilen zurna enstrümanlarında sakız, erik, abanoz gibi ağaçlar kullanılır. Öte yandan profesyonel kullanıma uygun olmasa da plastik zurna modelleri de bulmak mümkündür. Vernikli ve verniksiz olarak kullanıcıların beğenisine sunulan ahşap zurna ürünleri arasında en sık tercih edilenler vernikli abanoz zurna modelleridir. Nezik, gövde, boru, kamış olarak adlandırılan dört farklı bölümden meydana gelen üflemeli çalgı, yekpare görünüme sahiptir. Dil olarak da adlandırılan nezik bölümü, nefesin verildiği kısım olup ısıdan ve nemden etkilenmeyecek ağaçlardan yapılır. Nazik bölümünde en sık kullanılan ağaçlar abanoz, şimşir ve granadidir. Sesin yüksekliğini ayarlama yardımcı olan nezik bölümü ayrıca ses dengesini de sağlar. Nota perdelerinin ve 7+1 deliğin yer aldığı bölüm, gövde olarak adlandırılır. Ayrıca şeytan delikleri de gövde de bulunur. Boru ise zurna çalgısının alt kısmında yer alan giderek genişleyen kısımdır. Kamış olarak adlandırılan üst kısım bazı bölgelerde lüle veya kalak adıyla bilinir.
Kullanım sırasında kolaylık sağlaması amacıyla zurna ucuna nav adı verilen ve şimşir ağacından yapılan bir aparat takılır. Gövde uzunluğu açısından farklı boylarda üretilen zurna çalgısı ortalama 302-317 mm uzunluğunda olur. Zurna özellikleri arasında en dikkat çekenlerden biri de söz konusu çalgının akordunun kamış kısmından yapılıyor olmasıdır. Kullanıcının nefes gücüne göre ses yüksekliği ayarlanabilen modelleri genellikle çok yüksek volümlü çalgılardır. Bu sebeple davul gibi yüksek sesli diğer çalgılarla birlikte kullanılır. Genel form itibarıyla alt kısmında genişlemeye başlayan silindir bir çubuk şeklinde olan zurna enstrümanında alt kısmın genişliği tür bazında değişebilir. Bunun nedeni zurna çalgısının karar sesidir. Örneğin, do, si, la karar sesli modellerin alt kısmı oldukça geniş; mi, fa karar sesli modellerde ise neredeyse tamamen silindirik bir yapı söz konusudur.
Zurna Çeşitleri
Kaba, orta kaba, cura, zil olmak üzere dört farklı zurna türü vardır. Kaba zurna, 50 ila 55 cm arasında değişen uzunluğa sahip, rahat çalınabilen ve büyük delikli bir çalgıdır. Yeni başlayanlar için ideal olan kaba zurna, Trakya, İç ve Orta Anadolu’da oldukça yaygındır. Boyutuna göre zurna türleri arasında yer alan orta kaba zurna ise ortalama 31,5 cm uzunluğunda olup daha çok Güneydoğu Anadolu’da kullanılır. Ortalama 23 cm olan cura zurna ve 18 cm olan zil zurna ise üflemeli çalgılar ailesinin oldukça küçük ölçekli üyeleri arasındadır. Söz konusu minik zurna modelleri, daha çok profesyonel müzisyenlere hitap eder. Öte yandan dünyanın farklı bölgelerinde geleneksel çalgılar arasında yer alan ve farklı isimlerle bilinen küçük zurna çeşitleri de bulmak mümkündür. Üflemeli çalgılar olan zurnalar, sadece nefes ile ses üretir. Dolayısıyla saz, bağlama, gitar gibi telli çalgı türleri arasında elektronik olanlar olsa da elektronik zurna yoktur.
Çeşitli ağaçlardan yapılan ve genellikle ağaçlara göre değişen renk seçenekleriyle satışa sunulan özel zurna çeşitleri, kahverenginin tonlarında üretilir. Örneğin, abanoz ağacından yapılan zurna koyu kahverengi iken ceviz ağacından üretilenler açık sütlü kahverengi olur. Vernikli, doğal ahşap görünümlü, desenli, çok renkli, hatta isim yazılı kişiye özel zurna modelleri dahi üretilir. Kullanım keyfini artıran tasarım detayları, kullanıcılara kendi tarzlarını yansıtan bir enstrümana sahip olma ayrıcalığı sağlar. Söz konusu enstrümanlar karar sesi açısından da birbirinden farklı alternatiflere sahiptir. Do, re, mi, fa, sol, la, si şeklinde 7 notada karar sesine sahip zurna bulmak mümkündür. Tüm bunların yanı sıra bozlak zurnası gibi belli bir müzik tarzının icra edilmesi için özel olarak tasarlanan enstrümanlar da vardır. Alanında başarılı üreticiler tarafından kullanıcıların beğenisine sunulan zurna çalgıları boru ve kamış dahil olarak teslim edilir. Ayrıca 3 adet yedek kamış içeren ürünler de bulmak mümkündür.
Zurna Kullanımı
Birçok üflemeli çalgıda olduğu gibi zurna ile sık pratik yaparak basit müzik parçalarını çalabilmek mümkündür. Ancak kullanıcıların hızlı hareket etmeyi ve notaları doğru üflemeyi öğrenebilmesi için tecrübe kazanması gerekir. Zurna müzik aleti ile do notası elde etmek için 8 deliğin tamamının kapatılması gerekir. Diğer notalar ise farklı sırayla ve sayıdaki deliğin kapatılması ile üretilebilir. Büyük ve küçük zurna çeşitlerinde deliklerin sıklığı farklı olduğundan çalmayı öğrenme süreçleri ayı olmayabilir. Bununla birlikte hijyenik koşullarda ve uzun ömürlü kullanım için dikkat edilmesi gerekenleri şu şekilde sıralamak mümkündür:
- Çalmadan önce enstrümanın temiz olduğundan emin olmak gerekir Ayrıca akort sorunu var ise giderilmelidir.
- Temizlik için toz çubuğu adı verilen alet kullanılabilir. Toz çubuğu gövde kısmındaki tozların temizlenmesi için idealdir. Bu aşamada su kullanılması tavsiye edilmez.
- Ahşaptan yapılanların tıpkı kaval ve ney gibi belli periyotlarda yağlanması tavsiye edilir. Yağlama sürecinde en sık tercih edilen yağlar susam, mısır ve fındık yağlarıdır.
- Muhafaza sürecinde ise nemden uzak, serin ve kuru ortamlar tercih edilmelidir. Ayrıca yedek parçaları ve bakım gereçleri ile özel kılıflarda saklanması önerilir.
Zurna Fiyatları
Yerli ve yabancı müzik aleti markaları tarafından üretilen zurnalar genellikle ulaşılabilir fiyatlı enstrümanlar arasındadır. Bununla birlikte zurna fiyatları belirlenirken malzeme, üretim şekli, tür, ölçek, marka gibi pek çok detay dikkate alınır. Örneğin, en özel gül ağacından üretilen ile abanoz zurna fiyatları tamamen farklıdır. Vernikli ahşap ve plastik zurna da farklı bir şekilde fiyatlandırılır. Orta kaba ve kaba zurna fiyatları da aynı düzeyde değildir. Satılık zurnalar arasında tamamen el yapımı olanlar da bulunur ve üreticiden üreticiye değişen fiyatlarla kullanıcıların beğenisine sunulur. Öte yandan yaylı çalgı fiyatlar gibi zurna fiyatları da kampanya dönemlerinde daha bütçe dostu düzeye iner. Böyle dönemlerde kaliteli zurna modellerine daha az ödeyerek sahip olmak mümkün hale gelir. Siz de en ucuz zurna çeşitlerine ulaşmak için Akakçe’nin fiyat sıralaması özelliğini kullanabilir, dilediğiniz zurna modelini tercih edebilirsiniz.